Transparantie bij het gebruik van artificiële intelligentie

Afgelopen juni bleek uit een onderzoek van de VRT dat verschillende artikelen die door diverse tijdschriften, waaronder het tijdschrift „ELLE“, waren gepubliceerd, ondertekend waren door valse journalistprofielen die door kunstmatige intelligentie (AI) waren gegenereerd. Na deze onthulling werden de profielen verwijderd en wordt bij de artikelen nu vermeld: “Deze inhoud is gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie”. De tijdschriften erkenden een fout en verklaarden dat ze hun werkwijze hadden aangepast om meer transparantie te bieden.

De Verordening artificiële intelligentie, die op 13 juni 2024 is aangenomen, legt aan aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI transparantieverplichtingen op (artikel 50).

Het doel van deze verplichtingen is het publiek te beschermen, desinformatie te voorkomen en de naleving van de AVG te waarborgen, waarbij ruimte wordt gelaten voor uitzonderingen voor wettige gebruiksmogelijkheden in verband met de openbare veiligheid.

Wat zijn de specifieke verplichtingen voor aanbieders van AI?

• Aanbieders moeten mensen erop wijzen dat zij met een AI communiceren, tenzij dit duidelijk blijkt voor een normaal geïnformeerd, redelijk oplettend en verstandig persoon, rekening houdend met de omstandigheden en de gebruikscontext.
  Het gaat bijvoorbeeld om gevallen waarin mensen gebruikmaken van een chatbot van het type GPT, Mistral of Copilot. Deze verplichting geldt echter niet voor systemen die wettig worden gebruikt voor de preventie of opsporing van strafbare feiten (politie, justitie, enz.), tenzij deze aan het publiek ter beschikking worden gesteld om een strafbaar feit te kunnen melden.

• Aanbieders van generatieve systemen (tekst, beeld, audio, video) moeten:
  • Duidelijk aangeven welke inhoud door AI is gegenereerd of bewerkt (in een machineleesbaar formaat).
  • Ervoor zorgen dat deze markering betrouwbaar, interoperabel en technisch degelijk is, rekening houdend met de technologie en de kosten, om te voorkomen dat de markering te gemakkelijk kan worden verborgen of verdwijnt bij gebruik in bepaalde leesprogramma’s.

Deze verplichting geldt niet voor:

• AI-systemen die een ondersteunende functie vervullen bij standaardopmaak of die de door de gebruiksverantwoordelijke ingevoerde gegevens niet wezenlijk wijzigen;
• AI-systemen waarvan het gebruik wettelijk is toegestaan voor het voorkomen of opsporen van strafbare feiten, of voor het voeren van onderzoek of vervolging in dit verband.

Wat zijn de specifieke verplichtingen voor de gebruiksverantwoordelijken van AI?

• Wanneer het AI-systeem een systeem voor emotieherkenning of een biometrisch classificatiesysteem is, moeten de gebruiksverantwoordelijken:
  • De personen die met de werking van het systeem in aanraking komen, informeren;
  • De wetgeving inzake gegevensbescherming (AVG en bijbehorende verordeningen) naleven.

Deze verplichting geldt niet wanneer het gebruik plaatsvindt met het oog op het voorkomen of opsporen van strafbare feiten.

• Wanneer het AI-systeem een AI-systeem is dat beelden, audio- of videocontent genereert of bewerkt die deepfakes vormen, moeten de gebruiksverantwoordelijken vermelden dat de content door AI is gegenereerd of bewerkt.

Deze verplichting geldt niet wanneer het gebruik bij wet is toegestaan met het oog op het voorkomen of opsporen van strafbare feiten, of het voeren van onderzoek of vervolging in verband daarmee.

• Wanneer de inhoud deel uitmaakt van een werk of programma dat duidelijk artistiek, creatief, satirisch, fictief of dergelijke is, blijven de transparantieverplichtingen beperkt tot het vermelden van het bestaan van dergelijke gegenereerde of gemanipuleerde inhoud op een passende wijze die de weergave of het genot van het werk niet belemmert.
• Wanneer het AI-systeem teksten genereert of bewerkt die worden gepubliceerd om het publiek te informeren over kwesties van algemeen belang, moeten de gebruiksverantwoordelijken aangeven dat de tekst door AI is gegenereerd of bewerkt.

Deze hypothese heeft specifiek betrekking op de artikelen die in de hierboven genoemde tijdschriften zijn gepubliceerd.

Deze verplichting geldt niet in de volgende situaties:

• wanneer het gebruik wettelijk is toegestaan met het oog op het voorkomen of opsporen van strafbare feiten, of het voeren van onderzoeken of vervolging in dit verband;
• wanneer de door AI gegenereerde inhoud is onderworpen aan een proces van menselijke beoordeling of redactionele controle;
• wanneer een natuurlijke of rechtspersoon de redactionele verantwoordelijkheid voor de publicatie van de inhoud op zich neemt.

Hoe voldoe je aan deze transparantieverplichting ?

Deze informatie moet uiterlijk op het moment van de eerste interactie of de eerste blootstelling aan het AI-systeem op een duidelijke en herkenbare manier aan de betrokkenen worden meegedeeld.